6 juni 2019

Natte start Lente 2019, daarna droog, april zeer zonnig, mei koel

Het voortschrijdend inzicht van de lente,
de harde klimaatcijfers voor De Bilt

Vooral de lente wordt beduidend warmer en niet natter. Kijkend naar de klimaatnorm gaat ze voor 2020 al naar +1,5°! Ook het aantal warme dagen stijgt fors. Tevens wordt de lente als enige seizoen niet natter, wel zonniger.

2019  maart wisselvallig & nat, daarna vooral zacht en zonnig maar mei koel
Maart werd veel zachter dan normaal (top 9) en veel zachter dan vorig jaar, toen het vroor begin maart. Na de zonnige maand februari werd het wisselvallig begin maart waarbij de zon weinig of nauwelijks scheen. De lente van 2019 koerst af op een temperatuur van 10,2°, welke iets zachter is dan de trend voor de norm van 2020 (9,5° norm 2010). Er viel veel regen in maart, De Bilt noteerde 104 mm (top 6) met 60 mm in de eerste decade (normaal over de gehele maand is 67 mm). Daarnaast waaide het vaak hard tot stormachtig over de periode 4 tot 17 maart. Op 10 maart noteerde zuidelijk Nederland de eerste storm van het jaar. Op 7 en 8 april vielen de 1e warme dagen te noteren. Daarna werd het een tijdje fris, maar was het wel meest droog, op 13 april was het maar 7 graden. April en mei waren vrij droog, al viel er op 28 mei in het midden en zuiden veel regen in de vorm van stevige buien waarbij het ook onweerde, in Zeeland plaatselijk 24 mm en op de Veluwe en Zuid Limburg meer dan 15 mm. Het koudegetal voor de lente van 2019 was 0, vorig jaar was deze 12,7. Vanaf 18 april tot 24 april was het warm, dus ook met Pasen op 22 april. Eind april en begin mei was het koel met temperaturen soms onder de 10 graden, al scheen de zon af en toe nog wel geregeld. April kwam aan 247 uur zon, welke een 4e plaats is, 2007 noteerde 284 uur. Mei leverde vooral in het noordoosten en oosten van het land tot de ijsheiligen nachtvorst op, met minima dagrecords aldaar. De maxima lagen gemiddeld over de 1e decade op 13,1° in De Bilt, normaal is dat 16,8°. Er waren 16 warme dagen, waarvan slechts 7 in mei. Normaal is in het totaal 14 in de lente. Mei werd  1,4 graad kouder dan normaal en opvallend hierbij is dat de maximum temperatuur voor mei (16,46°) ongeveer net zo ‘hoog’ was als die van april (16,36°C). Het aantal uren zon staat voor de lente was hoog, ze kwam op 586 uur, de norm is 502 uur. Gemiddeld was dat over het land 593 uur, normaal 517 uur. Er viel landelijk 154 mm tegen normaal 172 mm. De Bilt kwam aan 181 mm. 

2018 zacht: maart koud, april zeer zacht en mei record zacht
Maart werd 1,5° kouder dan normaal. Op 1 en 2 maart vroor het nog in Nederland, waarbij de gevoelstemperatuur op Vlieland de -20° aan tipte, bij -8° stond er een windkracht 8. Terschelling was overdag het koudst, daar lag dan ook 10 cm sneeuw. In delen van Groot-Brittannië en Ierland was het bar en boos. Bij veel wind viel er erg veel sneeuw, tot wel 50 cm.
Begin april werd het zachter, al was Pasen (1 april) fris. De eerste warme dagen waren 7 en 8 april, het waren dagrecords met 21,6 en 23,4°. Op de 19e volgden weer dagrecords, in De Bilt werd het 27,4°. April werd dan ook 3 graden zachter dan normaal. Het hoogste maximum van mei in De Bilt was 30,7° (29 mei), op die dag was het 31,9° in Lelystad. De lente kwam aan 30 warme dagen, een record, de norm is 13,5.  Het aantal zomerse dagen was 16, ook een record, normaal is 4. Mei kwam aan 13 zomerse dagen, dat is ook een record. Het juni record is 14 stuks uit 1970, dus dit zegt wel wat. Eind april was het nat, 29 en 30 april tezamen leverden in de Bilt 47 mm op.  Mei werd record zacht met 16,43°, de laatste decade was extreem warm met
20,5° wat voor een zomermaand zelfs warm is. Mei 2018 werd dan ook de zachtste sinds de metingen vanaf 1706, in 1889 was het 16,0°.  Mei 2018 was dan ook warmer dan de gemiddelde maand juni (15,6°). Hierdoor werd de lente aan de zeer zachte kant met 11,1° (top 3). Het warmtegetal was 31,3, het hoogste sinds de metingen vanaf 1901. Mei was ook zeer zonnig, ze kwam uit op plek 7 met 283 uur. De Lente eindigde daarin op plaats 8. 

Lente: perioden van 30 jaar

2017 zacht
Maart 2017 was de op 1 na warmste maart, 1991 staat op 1. Met 14 ADS dagen staat ze gedeeld 1e, samen met 2014. Mei was ook zeer warm, een top 3 plaats. De lente van 2017 kwam op 10,73° uit en in de top 5 ( na 2018 in de top 6), en ze was droog en zonnig (10e plaats, na 2018 op plaats 11). 

Hieronder de 30 jarige normen ‘1980-1990-2000-2010’.
In deze lijst van topjaren ook het record van de natte lente van 1979. De Lente koerst, ook na de lente van 2019, voor de ‘norm van 2020’ nog steeds af op 9,9° (norm van 2010 is 9,5°).

Top warme Lentes

  

Lentes in De Bilt met tropische dagen:
1922: 32,8° – met 3 tropische dagen (hittegolf)
1944: 31,5° – met 2 tropische dagen
1976: 30,4° – met 1 tropische dag
1998: 32,0° – met 2 tropische dagen
2005: 30,7° – met 1 tropische dag
2017: 31,9° – met 1 tropische dag, Den Helder 1e tropische dag (31,0°) in mei sinds de metingen daar
2018: 30,7° – met 1 tropische dag
.

Lentes 1901-2019 met hoog koudegetal:

 Lentes 1991 – 2019 

 

2018 : meeste warme- en zomerse dagen en hoogste warmtegetal sinds 1901.

Link: Het ‘Reguliere KNMI overzicht’ (warme, koude, natte en zonnige jaren)

Hieronder de uitgebreidere tabel over de periode (vanaf 1706 betreffende de temperatuur). Opvallend is dat de jaren na 1990 “de macht grijpen” aangaande warme lentes. Ook 2019 lijkt in de top 15 te komen, dat komt omdat mei te koud uit lijkt te vallen, anders was het een top 10 geweest. In het overzicht zijn ook de 2 koudste lentes vanaf 1706 meegenomen. Vanaf 1706 gerekend staat 1963 dan niet 1e, maar 13e op de lijst van koude lentes.

 The Spring until 2019

 

 

De temperatuur in de lente: 1740 – 2020

Per 30 jarige perioden, met voorlopige temperatuur voor 2020
Temperatuurstijging ‘Klimaat’ in de Lente: +1,4°C

Overzicht zonuren van de lente
Deze gaat voor 2020 richting 535 uur en gaat voor ‘2030’ misschien wel richting de 550 uur..
Until Spring 2019 

Naar overzicht zonuren per jaar: link  Trend zonuren

Enige feiten van de lente vanaf 2005

2005: Historische sneeuw
Op 2 maart viel in Nederland veel sneeuw. In Friesland erg veel sneeuw, met een sneeuwdikte van 50 cm. In Friesland, Groningen en Drenthe riep deze sneeuwsituatie herinneringen op aan de sneeuwstorm van 14 februari 1979. De beelden van het ondergesneeuwde Nederland gingen de hele wereld over. Uit de archieven van de klimatologische dienst van het KNMI blijkt dat er op 11 januari 1959 voor het laatst op grote schaal meer dan 20 cm sneeuw viel. Op 5 maart viel er 2 tot 10 cm verse sneeuw bij, het meeste viel in het midden, westen en zuidwesten van het land.

De nacht van 3 op 4 maart was de koudste ooit in maart in ons land gemeten. Op veel plaatsen vroor het streng met minimumtemperaturen tussen -10 en -15° en op een aantal plaatsen zeer streng onder -15 graden. De laagste temperatuur op een KNMI-weerstation was van Marknesse waar het -20,7° werd, de Bilt meldde -14,4° en in Haarlem / Schalkwijk noteerde mijn vader -11°. Waarschijnlijk vroor het op de Veluwe , in de buurt van Otterloo, ook rond de 20 graden, terwijl het in Vlissingen slechts licht vroor. In het zuiden lag dan op dat moment nagenoeg geen sneeuw.

Grootste temperatuur verschil
Uniek was de temperatuurstijging in maart 2005. Na de koudste nacht op 4 maart in Marknesse werd het twaalf dagen later op diverse plaatsen in Zeeland, Brabant en Limburg > 20°. Het werd 21°C in Gilze Rijen, een verschil van ruim 40 graden in 1 maand! Volgens de klimatologische archieven van het KNMI is het temperatuurverschil in maart in elk geval sinds 1901 nog nooit zo groot geweest.

2007: Warmste ooit vanaf 1706
De lente van 2007 was met 11,7 °C de warmste ooit, het record van 1862 werd met ruim 1º verbeterd. De warme lentes van 2009, 2011, 2014 en 2018 volgden spoedig.

2009: Zachte lente die erg zonnig was
Ondanks het regelmatig warme weer, vooral in april, duurde het tot 25 mei voordat in De Bilt de zomerse grens van 25,0°C werd bereikt.
In De Bilt was de gemiddelde temperatuur 10,8°C tegen 9,5°C normaal, en eindigde het voorjaar op de 5e plaats achter 2007, 2011, 2018 en 2014 (11,7 om 11,2 om 11,1 en 11,0°C).

2011: Record zonnig en ook warm en zeer droog
Het landelijk neerslagtekort was aan het einde van de lente al opgelopen tot 135 mm. Dat is een stuk hoger dan het tekort van 110 mm in recordjaar 1976. De voorjaarsdroogte van 2011 is daarmee erger dan ooit. Om het tekort weg te werken moest het zeker twee weken achtereen flink regenen waarbij grootschalig zo’n anderhalve maandsom zou moeten vallen. Achteraf gebeurde dat ook, want de zomer werd record nat met gemiddeld 350 mm, tegen 225 normaal.
In De Bilt scheen de zon ongeveer 685 uur en ook dat is meer dan eerder in de meetreeks. De kust zag de meeste zon met in Zeeland lokaal ruim 750 zonuren. Dat zijn waarden die zelfs op veel plaatsen aan de Spaanse zuidkust aan de hoge kant zouden zijn. Op de valreep werd het op 30 mei in het zuiden en zuidoosten 30 tot 31 graden (31,4 graden in Arcen), een tropische dag.

2013: Koudste in 50 jaar en koudste Pasen ooit
De drie lentemaanden, maart, april en mei waren allen te koud, maar het grootst was de afwijking in de maand maart, die bijna vier graden kouder was dan normaal (gemiddeld over 1981-2010).
Op 5 maart was het warm, met een dag record in de Bilt sinds 1901 met 15,9°C.  Maar op de 10e werd de koudste 10e maart in de Bilt gemeten met slechts 1,0°C. Op 11 maart was het zelfs in het gehele land het gehele etmaal onder het vriespunt! Eelde, Den Helder en Leeuwarden noteerden zelfs 3 ijsdagen op rij van 16 t/m 18 maart. Dat het zo koud was in de Bilt gebeurde voor het laatst in 1928 (11 maart) en in 1942 en 1947 (beide op 12 maart). Daarnaast was het op paasochtend, de 31e maart, nog nooit zo koud. In Groningen werd het ’s nachts -5,3℃, een record met Pasen. Het opvallende is dat slechts 2 jaar hiervoor, in 2011, de warmste 1e paasdag genoteerd werd met 26℃.
De Bilt kwam tot 19 nachten met vorst (normaal is 8). Het koude getal voor maart was in de Bilt 7,6. Dat bleek net zo hoog te zijn als de gehele winter van 2014/2015!
Een apart artikel over maart/april 2013: artikel

2014: Op 1 na warmste sinds 1706 en zonnigste maart ooit
Nadat de lente van 2013 erg koud startte, zo warm was 2014. Voor de winter staat ze 2e achter 2007, maar ook 2e na 2007 voor de lente!  Drie dagen na elkaar was er een warmte record: 8, 9 en 10 maart. Ook 20 en 31 maart waren record warm. In maart waren 3 warme dagen, dat gebeurde nog niet eerder. Daarnaast scheen de zon 203 uur, zo werd het record van 2003 uit de boeken geschreven. Het gemiddeld maximum van 13,8° was ook een record voor maart. Er waren 14 ADS dagen, ook een record voor maart. Maart 2017 evenaarde dat aantal.
Alle lente maanden waren aan de warme kant, mei was erg nat. In Drenthe viel de meeste regen, lokaal meer dan 200 mm. In ruim een halve eeuw (sinds 1951) is in mei alleen in 1984 nog meer regen gevallen: Schinnen noteerde toen zelfs 222 mm.

2015: Zware storm na meer dan 35 jaar en de lente was zeer zonnig
Op de 31e maart kwam het tot windkracht 10 met zeer zware windstoten van tot 134 km/uur in een groot deel van het land. De laatste voorjaarsstorm was op 16 maart 1978 (windkracht 11).
April was droog en zeer zonnig. In de Bilt viel slechts 21 mm en met 240 uur zon behorende tot de top 5. Op 28 april vroor het -2,2℃, een datum record. Op vliegveld Twente werd het die ochtend -9,7℃ aan de grond.  Er viel ongeveer 126 mm tegenover normaal 171.
De lente van 2015 was zeer zonnig. Met het aantal zonuren eindigde 2015 als 4e, gemeten vanaf 1901. De lente van 2015 was met 9,2°C wel aan de “koele kant”.

2016: storm met Pasen, in maart ’s nachts kouder dan in de winter, in april sneeuw en hagel. De lente was iets aan de natte kant door veel water eind mei. Mei was warm.
Maart en april waren te koud, maar omdat mei zacht was eindigde de lente met 9,5° normaal (norm 9,5° ‘2010’). In alle maanden scheen de zon meer dan normaal en kwam uit op 554 uur. Er viel 184 mm in De Bilt, al waren er andere plaatsen waar veel meer viel, dat kwam door de maand mei. Gilze-Rijen was het natste KNMI-station met 235 mm. In Hupsel viel de minste regen: 130 mm.
Maart
Op 16 maart had de maand al 13 nachten met vorst (de maandnorm is 8). Dat is redelijk bijzonder, vooral ook omdat de wintermaanden vooraf dat aantal niet overtroffen. Ook ’s nachts was het in maart gemiddeld kouder dan in de wintermaanden, met 1,3.
Het was een rustige en vrij droge maand, maar juist met Pasen (27 / 28 maart) viel er regen. Op 2e paasdag stormde het kortstondig langs de kust. Er werden windstoten bereikt van 113 km/uur in IJmuiden en 114 km/uur in Hoorn op Terschelling.

April ging op het eind van de maand, na de eerste warme dag van het jaar op 3 april, ‘op zijn kop’, het werd koud met hagel en sneeuw. In Friesland zorgden zware hagelbuien in korte tijd voor meer dan 5 cm ‘ijs’ op het wegdek van de A32 en A31.

In de morgen van de 26e lag er sneeuw in o.a. delen van Drenthe, Overijssel, Groningen en Gelderland. In De Bilt werd het maar 7,7° op de 26e, een datum record. Op Koningsdag werd het toch nog 10,7℃, maar ook dan vielen er hagelbuien.
Op de 28e viel een dode in het verkeer door gladheid op de A6. De NOS meldde: ‘door onverwachte buien’, maar juist die dag werden er nog hagelbuien verwacht.
In Vaals lag er in de ochtend sneeuw op Koningsdag. In de Ardennen lag op Koningsdag op de Hoge Venen zo’n 20 à 25 cm sneeuw, terwijl Groenland een warmte record voor april noteerde van 19,1°. April was ook nat. De Bilt kwam tot 82,6 mm, in de top 10 natste.

Voor de laatste keer dat we zo laat in het seizoen nog met winterse perikelen te maken hadden, moeten we terug naar het jaar 1979. Na de strenge winter van 1979 (die één van de spectaculairste winters van de vorige eeuw was) viel er op 2 mei nog sneeuw. Schiphol noteerde toen maar 6°.

Meteogroup kwam met een mooi historisch verhaal: koud in april 2016
Mocht de link niet werken, lees dan: April 2016

Mei startte zeer zonnig waarbij op Bevrijdingsdag de zon meer dan 14 uur scheen, wat de zonnigste 5 mei ooit werd. In de 1e decade van de maand scheen de zon 115 uur, de norm is 207 uur per maand. Alleen 2008 was nog zonniger over de 1e decade . Op de 7e werd het 25,8°en De Bilt kwam op 12 mei tot de 5e zomerse dag voor mei.
Met Pinksteren, 3 dagen later, werd het slechts 12,1° en 13,6°. Alleen Pinksterzondag van 31 mei 1936 was kouder met 11,6°. Ter vergelijking: met Pasen was het 13,3° en 12,9° en met Kerstmis 2015 14,0° en 14,9°. De koude met Pinksteren kon niet verhinderen dat mei 2016 in de top 10 warmste belandde, mede omdat het eind mei redelijk warm was, al vielen er plaatselijk zware onweersbuien.
Midden- en Zuid-Duitsland kreeg veel water te verduren eind mei. Hieronder een foto van een tornado in Nordrhein Westfalen op 27 mei.

Ook België en Nederland werden getrakteerd op veel water op 30 mei. Op verschillende plaatsen viel meer dan 80 mm binnen 12 uur!

2017: Zeer zacht, zonnig en droog.
De lente was zacht, een top 5 plek (10,73° tegen normaal 9,5°). Er viel slechts 122 mm (norm 2010 is 171 mm), de zon scheen 587 uur (norm 502), een top 10 plaats. 
Maart was zeer zacht met 8,6° (op plek 2 achter 1991),  2,4 graden boven normaal en ze was zonnig, met 176 uur een 9e plaats,  (norm 122 uur). Het gemiddelde maximum was 13,3° (een 2e plaats, achter 2014 dat aan 13,8° kwam). Maart had 14 ADS dagen, net zoveel als recordjaar 2014. April was fris, zelfs kouder dan maart (8,557° om 8,594°), met een gemiddeld maximum van 13,2°. Mei werd met 15° ruim 1,8° zachter dan normaal, een top 3 plaats. De lente had 20 warme dagen (de norm is 13) en 6 zomerse dagen (norm 3,8). Het warmtegetal: een top 3 plaats met 20,6. Op de 27e mei werd het 31,9° in De Bilt.

De maand maart in Europa: 
KMI – België: Ukkel kwam in maart aan een etmaalgemiddelde van 9,5° (norm 6,8°), wat een record is, gelijk aan 1991. Het gemiddelde maximum was daar 13,7° (het record is 14,1° uit 2014).
In Duitsland was het gemiddelde, gemiddeld over het gehele land, 7,2º tegen normaal 3,3º in maart, welke een record was. 1938 en 1989 kwamen op 7,0º.
In Oostenrijk was het de warmste maart in een reeks van ruim 250 jaar. Landelijk bedroeg de afwijking +3,5°. Wenen, met metingen vanaf de 18e eeuw, kwam uit op gemiddeld 10,6° tegen normaal 6,6º.

2018: Startte koud en werd zeer zacht  –  hoog koudegetal en warmtegetal
De lente startte koud, op 1 maart brak De Bilt opnieuw het etmaalrecord van 1929 (ook op 28 februari), het werd -4,7°. Het laagste maximum was op de 1e, 2e en 3e maart op Terschelling met een maximum van -3,7°, -2,3° en -0,5°. Daar lag dan ook sneeuw. Op 4 maart trad de dooi in, werd het zacht tot 16° rond de 10e, waarna het tussen de 17e en 21e opnieuw vroor, tot -6° in Nieuw-Beerta. Op de 17e vroor het zelfs overdag. Maart werd 1,5° kouder dan normaal. Het koudegetal was 12,7, een 10e plaats vanaf 1901. Maart was 1,5 graad kouder dan normaal.
In delen van Groot-Brittannië en Ierland was het bar en boos. Bij veel wind viel er erg veel sneeuw. In Vale of Glamorgan (Wales) viel in 1 dag al 50 cm. Het was zeer onveilig de weg op te gaan. Op 4 maart viel de ‘droge dooi’ in. Daarna werd het zacht, tot 16°, maar de 17e en 18e was het rond het vriespunt, met ’s nachts op de 19e in het noordoosten -6°. In Gelderland en delen van aansluitende provincies werd de 17e een ijsdag genoteerd, dagrecords.

April werd 3 graden zachter dan normaal. 7 en 8 april noteerden dagrecords, het werd 21,7° om 23,4°. Op 19 april werd het zelfs 27,4°. April had 3 zomerse dagen, voor de gehele lente is 4 normaal. De lente kwam uit op 30 warme dagen en meer dan 16 zomerse dagen. Mei kwam uit op 21 warme dagen en op 13 zomerse dagen. Beiden zijn absolute records sinds de metingen vanaf 1901.  Mei werd record zacht met 16,43°, welke 3,3 graden zachter is dan normaal en werd daarmee de zachtste sinds 1706, zodat de lente uit kwam op 11,1° (norm 9,5°), welke een top 3 plaats is. De laatste decade van mei was gemiddeld 20,5°, wat voor een zomermaand zelfs warm is. Het warmtegetal was ook record hoog met 31,3. De lente was ook aan de zonnige kant met 590 uur zon ( 8e). Wel viel er plaatselijk zeer veel neerslag bij stevig onweer op de 29e, soms viel wel meer dan 60 mm, vooral Limburg werd getroffen door wateroverlast.

2019: Startte nat, werd redelijk zacht en zonnig en werd uiteindelijk vrij droog
De lente startte nat, maar april was op de meeste plaatsen vrij droog en april was zeer zonnig (De Bilt top plaats 4).  April noteerde 9 warme dagen, maar mei was fris met nachtvorst en vrij lage minima. De maximum temperatuur van mei was maar iets hoger dan die van april (16,46° om 16,36°). Er viel niet veel neerslag maar zomerse dagen waren er niet en er waren ‘slechts’ 7 warme dagen in mei. Mei was ruim 4,7 graad kouder dan vorig jaar, maar dat was de warmste mei sinds 300 jaar.  De lente kwam uit op ruim 10,2 graden, terwijl 9,5° de norm is van ‘Norm 2010’. Landelijk viel 154 mm tegen 172 mm normaal. De zon scheen 593 uur (in De Bilt 586 uur), normaal 517 uur. Op 10 maart stormde het met windkracht 9 in Zeeland. Uitzonderlijk waren de zeer zware windstoten zo ver in het binnenland, met in Ell ( Limburg) windstoten tot 119 km/uur.
 

Overzichten mei: Zonuren 1959
Meer over de lente van 2017: Weeroverzicht 2017
Meer over de lente van 2018:  Weeroverzicht 2018