24 maart 2021

Verwachting winter 2021 – Kans op zachte winter groot   
Verwachtingen voor de winter maken blijft lastig en risicovol. Een maand vooruit kijken is al lastig, dus een voorspelling blijft een indicatie.
Verwachting winter: opgemaakt op 10 November 2020 
Kijkende naar de verschillende Europese meteorologische diensten en ook naar de verwachting van NOAA lijkt het erop dat ook de winter van 2020-2021 aan de zachte kant zal zijn in Europa, maar niet zo zacht als vorig jaar, maar die winter was dan ook super zacht. Zacht betekent niet dat er er geen korte perioden van kouder weer kunnen zijn.
Dat de kans op een zachte winter groter is komt mede door de hoge temperatuur van het water in Oostzee en Barentszzee. Zo is het water in de Oostzee en de Botnische Golf 3 graden warmer dan normaal, in de Oostzee is ze zelfs tot 12°, wat echt hoog is (op 23-11-2020), en jäätä (ijs) is er ook nog niet; zie de Finse pagina https://en.ilmatieteenlaitos.fi/ice-conditions. Als daar de diepvriezer niet wordt aangezet kan werkelijke kou niet uit die richting komen zolang daar geen ‘witte vloer’ aanwezig is.
Er wordt zeker geen witte Kerst verwacht (kwam uit). Ook de Enkhuizer Almanak verwacht geen strenge winter. Mogelijk dat februari kouder gaat verlopen, maar dat is nog ver weg. November wordt aan de droge en zachte kant (kwam uit), december en februari waarschijnlijk niet nat (december was wel nat) en januari verloopt waarschijnlijk wel iets te nat en niet koud (kwam uit).
Al eerder (op de pagina ‘Elfstedentocht’) gaf ik aan dat bij ons een goede ijsvloer afhankelijk is van de periode voorafgaand aan de vorst. Als die erg zacht was is de kans op goed schaatsijs kleiner, omdat het water nog te warm is. Belangrijk is dan ook dat december niet zacht verloopt en zeker ook niet januari als er in februari geschaatst wil worden.

Achteraf – februari 2021: geen koude golf  – het vroor stevig in Nederland voor 8 dagen, maar in Friesland viel de koude eerste dagen mee / tegen

Op 8 februari noteerde Hupsel -16,2° (er lag 20 cm sneeuw) en in De Bilt -7,6°, terwijl het in Friesland op dat moment maar net aan 2 graden vroor. De oorzaak ligt hierin dat de Noordzee en belangrijker nog de Oostzee ‘warmer’ zijn dan normaal. Zo is de Oostzee zeker 3 graden warmer dan normaal, maar eigenlijk is het verschil nog groter: geen ijs is ook geen sneeuw dat op het ijs ligt dus werkt de Oostzee als een soort van ‘kachel’ is voor ons bij een noordoosten wind. Het laat zich raden waarom het in Friesland en Groningen (het noordwestelijke deel van Nederland) niet zo koud werd/wordt. Op 12 februari werd het -10-9° in De Bilt, te Hupsel op de 11e werd het -14,1°. Uiteindelijk was het een zachte winter, verwacht wordt 4,2°, de norm van 2010 om 2020 is 3,4° om 3,9°, waarmee de verwachting uitkwam
.

 

————————————————————————————————————————————–

De Winter van 2021 – was zacht, februari tijdelijk koud
Begin december nachtvorst, daarna zacht, januari frisser, februari alleen tijdelijk koud
November was meer dan 2 graden zachter dan normaal. Eind november werd het fris met nachtvorst. In de late avond van de 29e werd het in De Bilt -3,6° en in Twente en Hupsel -5,4° om -5,5°. Op de 30e werd het -6,7° in Twente. 2020 heeft overigens over het kalenderjaar slechts 29 vorstdagen (26 is het diepte record van 2014). Op 5 december vroor het 3 graden in De Bilt, alleen het KNMI station Ell kwam aan een lager minimum van -3,7°. December had na 11 dagen 7 vorstdagen, welke een redelijk aantal is, zeker als je kijkt naar de laatste 30 jaar. Hupsel (Achterhoek) noteerde op de 10e de eerste ijsdag van deze winter, het maximum was -0,2°. Vanaf 12 december was het zacht en redelijk nat. De dag voor de Kerst werd het frisser, mogelijk dat er af en toe sneeuw gaat vallen tussen 28 december en de 1e week van januari. Nachtvorst kwam voor op de 1e Kerstdag.
De schaatsen gingen uit het vet op 7 februari. Januari was frisser dan de zachte maand december, maar de koude periode eind januari die eerst verwacht werd ging van de baan. Maar in februari sloeg de winter dan toch toe. Februari noteerde de laagste temperaturen. Hupsel noteerde het laagste minimum met -16,2°.
Geen koudegolf: De Bilt noteerde ‘slechts’ 2 nachten met strenge vorst met -10,9° als laagste temperatuur in de vorstperiode die 8 dagen duurde. Dan moet het minimaal 3x streng vriezen waarbij de dagtemperatuur minimaal 5 dagen op rij geheel niet boven nul mag komen. 

Gegevens over de winter 2021 
De zon scheen 221,7 uur. De norm van 2010 om 2020: 198 om 211 uur.
De somberste winter is die van 1979 met 108 uur. Landelijk scheen deze gemiddeld 232 uur tegenover de norm van 2010 en 2020: 197 / 218 uur.
In De Bilt viel 238 mm, tegenover de norm van 2010 en 2020: 208 om 216 mm. Gemiddeld over het land viel in de winter 223 mm, tegenover de norm van 2010 en 2020: 191 om 197 mm.
De temperatuur: 4,39° tegenover de norm van 2010 om 2020: 3,4° om 3,9°.
Vorstdagen: 32. De 30 jarige norm van 2000 om 2010 is 38 om 38 vorstdagen. De normaal van 2020: 35 dagen.
Aantal dagen matige en strenge vorst: 9 om 2.
IJsdagen: 7. Hupsel (Achterhoek) noteerde als eerste een ijsdag op de 10e december, het maximum was -0,2°. Op 1 februari de 1e ijsdag in Noordoost-Nederland, Nieuw-Beerta -0,5°.
De 30 jarige norm van 1990: 10,1, die van 2000: 8,2, die van 2010: 7,2 en die 2020: 5,9 dagen.
Het laagste minimum voor de winter in december in De Bilt was -3,0° op 5 december en -5,4° op 31 januari. Op 8 februari -7,6° en op 12 februari -10,9°.
Het laagste minimum in de winter is -16,2° op 8 februari te Hupsel. Over januari: -8,6 op 31 januari 2021 in Eelde. De 30 jarige normaal van 2020 in De Bilt: -9,3°.

De winter van 2021 tot januari, afgezet tegenover de dag-normen van 2010 en die van 2020

December 2020 : somber en zacht
Een vrij wisselvallige en redelijk frisse start met weinig zon. Het vroor licht tijdens verschillende nachten (7 op de eerste 11 nachten). Hupsel noteerde een ijsdag op de 10e, met een maximum van -0,2°. Het etmaal gemiddelde lag die dag in het zuidoostelijke deel van het land (m.u.v. Zuid-Limburg) iets onder nul. Vanaf 12 december werd het zacht en wisselvallig. Op de 21e regende het over lange tijd, in De Bilt viel meer dan 20 mm. Ook de 23e was nat, in het noorden van het land viel tot ongeveer 30 mm. Op de 24e was het vooral nat in midden Nederland, Wijk aan Zee kwam aan meer dan 22 mm.
Vanaf de dag voor de Kerst werd het frisser en vroor het kortstondig licht in de late avond van 1e Kerstdag.
Zeer wisselvallig was het op 27 december met af en toe perioden met regen. Een omvangrijk laag (Bella), met in de bovenlucht erg koude lucht, zakte vanuit Groenland af naar West-Europa. De luchtdruk daalde van 1016 hPa op de 26e naar 978 hPa in de ochtend van de 27e in De bilt. Het waaide dan ook stevig, tot windkracht 9 langs de kust met windstoten tot ongeveer 100 km/uur, met pieken tot 117 km/uur. Omdat de wind in de zuid tot zuidwesthoek zat was het niet koud, ook omdat de zeewatertemperatuur nog vrij hoog is. De vraag is wat er daarna zal gebeuren begin 2021. Mogelijk werd het kouder als de luchtdruk boven zuid(west)-Europa laag zou blijven (de restanten van Bella zich daar vestigde) en de luchtdruk boven Scandinavië zou stijgen, maar het gebeurde niet. Het bleef kwakkelen, ook in januari.  

De gegevens van de maand december 2020 
Temperatuur: 5,52° tegenover ‘de norm van 2010 om 2020’ van 3,7° om 4,23°.
Er was een kleine kans dat 2020 zelfs het warmste jaar zou worden vanaf 1706 als het eind december vrij warm zou blijven, maar dat zat er net niet in.
Neerslag: ongeveer 106,9 mm tegenover de norm van 2010 om 2020 met 76 om 83,8 mm. Het gemiddelde over het land viel — mm tegen een langjarig gemiddelde van 80 mm.
Het regende veel in De Bilt, normaal regent het ongeveer 71 uur (9,5% van de tijd). 2020 kwam aan meer dan 115 uur (15%). In 1993 regende het ongeveer 163 uur.
De zon scheen 42,4 uur tegenover de norm van 2010 om 2020 met 49 om 55,5 uur.
De zon scheen deze maand gemiddeld over het land circa — uur terwijl het langjarig gemiddelde 49 uur is. December had 9 zonloze dagen (normaal is 13 zonloze dagen, waarbij de normaal voor 2020 momenteel op 11,4 staat).
Vorstdagen: 9. De 30 jarige norm van 2000 om 2010 is 11,8 om 13,0 (*) vorstdagen. De normaal van 2020 staat momenteel op 11,2 dagen.
IJsdagen: 0. De 30 jarige norm van 2000 om 2010 is 1,9 om 2,4 (*) ijsdagen. De normaal van 2020 staat momenteel op 1,8 dagen.
(*) In december 2010 waren er 29 vorstdagen en 12 ijsdagen. Dit was dan ook de laatste maand waarbij het etmaalgemiddelde lager was dan 0 graden, namelijk -1,1°. 

Januari 2021: toch niet echt frisser dan normaal
Het jaar begon met rustig weer met af en toe zon en met minima/maxima meest tussen -1 en +5°. Het laagste minimum in de winter is -4,5° op 9 januari 2021. De eerste decade was fris en somber, maar echt niet koud, ’s nachts vroor het niet of nauwelijks en overdag was het rond 3 graden. In De Bilt waren vanaf 2 januari 6 zonloze dagen op rij en op 7 en 8 januari viel er sneeuw in het zuidoosten van het land, waar het op hoger geleden gebieden wit werd, tot ongeveer tot 10 cm. Na enkele frisse nachten rond 9 januari werd het tijdelijk zachter. Op de 9e lag het etmaal gemiddelde op veel plaatsen voor het eerst deze winter onder nul, ook in De Bilt. Het koudegetal in De Bilt was geen nul meer. De temperatuur schommelde de 2e week van januari, na enkele zachte dagen volgden van 14 tot 17 januari enkele frisse dagen, waarna het daarna weer zachter werd. Op de 16e lag er zowaar weer eens landelijk een centimetertje sneeuw, zie voor verdere uitleg januari in het Weeroverzicht 2021.
Eindelijk vroor het stevig in Scandinavië en Oost-Europa, maar deze kou kwam niet onze kant op. In de ochtend van de 14e werd het -5,3° te Twenthe nog wel.
Na enkele zachte dagen, het werd rond 12° en het waaide tijdelijk stevig op de 21e waarbij IJmuiden een windstoot van 127 km/uur noteerde, was het frisser van 23 t/m 26 januari, waarbij er kans was op sneeuwval. Op de 24e lag er in het zuiden van het land op meerdere plaatsen een beetje sneeuw, tot enkele centimeters. Op de Vaalserberg lag ongeveer 10 cm. Daarna werd het weer zachter. Het is aan februari om er toch nog een echte winter van te maken, want januari ‘kunnen wij opgeven’, al was het eind januari wel fris in Noordoost-Nederland.
Zo viel er sneeuw op de 28e en op de 29e in het uiterste noordoosten van het land met temperaturen net boven nul, terwijl het tussen 10 tot 12° werd in Zuid-Nederland. Zo was het om 10 uur op de 29e ruim 8 graden in Lelystad waarbij het regende terwijl het 1° was in Nieuw-Beerta met sneeuwval.  

De gegevens van de maand januari 2021
Temperatuur: 3,38°, tegenover de norm van 2010 en 2020: 3,1° om 3,6°.
Neerslag: 87,8 mm, tegenover de norm van 2010 en 2020: 69,6 om 70,8 mm, landelijk 92 mm tegenover 67 om 66 mm normaal.
Zonneschijn: 52,2 uur, tegenover de norm van 2010 en 2020: 62,3 / 66,6 uur. Landelijk 58 uur tegenover 62 om 68 uur normaal.
Vorstdagen: 11. De 30 jarige norm van 2000 om 2010 is 13,0 om 12,8 vorstdagen. De normaal van 2020: 12 dagen.
Dagen met matige vorst: 1.
IJsdagen: 0. De 30 jarige norm van 2000 om 2010 is 3,9 om 3,3 ijsdagen. De normaal van 2020: 2,6 dagen.
KNMI: cijfers over januari ( nog niet aanwezig)

Februari 2021  – 8 dagen winterweer – ijsdagen na ruim 2 jaar, 7 stuks op rij, maar ook 4 warmte dagrecords op rij 
Van vorst in Noordoost Nederland op de eerste 2 dagen naar zacht weer vanaf de 3e tot de 5e met af en toe veel regen. Daarna werd het veel kouder.
Sneeuwstorm Darcy doet denken aan beelden van weleer
Darcy, zo noemde het KNMI deze verraderlijke kleine depressie die vanuit het zuiden zachte lucht aanvoerde en die botste met koude lucht uit Scandinavië en Oost-Europa. Met een meest krachtige tot harde wind werd in de avond van de 6e en nacht van de 7e februari koude lucht aangevoerd, waardoor het ging sneeuwen. De hoeveelheden zouden gaan schommelen tussen 5 en 20 cm. Exacte cijfers zijn er nog niet, mede door de harde wind (en omdat het nog sneeuwde tot de avond van de 7e), maar over het geheel viel de sneeuwval enigszins  mee. Nijmegen meldde ruim 15 cm. In de Achterhoek en oost Twenthe lag ook redelijk wat sneeuw. Volkel meldde meer dan 20 mm neerslag , dus waarschijnlijk is dat één van de plaatsen waar de meeste sneeuw ligt. Het was een mooi gezicht al die sneeuwduintjes, maar vergelijk deze “kleine” sneeuwstorm zeker niet met de winter van 1978/79. Dan weet je niet waarover je spreekt.
Zuidelijk Limburg had pech, daar zat men nog geruime tijd in de zachte lucht en viel er meest regen. De temperatuur was laat op de avond van de 6e ongeveer -1° en daalde op de 7e verder. Om 10 uur was het -5° aan de oostgrens, Vlissingen noteerde op dat moment ruim -2° en in Maastricht was het toen eindelijk ook onder nul. De sneeuwval zou een koude periode inluiden, in ieder geval de koudste sinds 2012. Van een koudegolf was echter geen sprake, want de nachten waren niet koud genoeg. Op 14 februari kwam een eind dan de vorstperiode, die 8 dagen duurde, in Limburg was het al zacht met meer dan 7 graden. Daarna werd het zonnig en zacht, zelfs zeer zacht. Op 21 februari werd het eerste dagrecord gezet voor dit jaar, een warmterecord (zoals bijna gebruikelijk). De Bilt noteerde 16,9°, op de 22e/23e/24e 16,2°/17,8°/18,7°, welke 4 dagen op rij betekende.

De gegevens van de maand februari 2021
De temperatuur: 4,26°, tegenover de norm van 2010 en 2020: 3,3° / 3,9°.
Neerslag: 43,3 mm, tegenover de norm van 2010 en 2020: 56,1 / 63,1 mm, landelijk 44 mm tegenover 52 om 55 mm normaal.
Zonneschijn met 127,1 uur, tegenover de norm van 2010 en 2020: 86,4 / 89,6 uur, landelijk 125 uur tegenover 82 om 91 uur normaal.
Vorstdagen :12. De 30 jarige norm van 2000 om 2010 is 13,2 om 12,8 vorstdagen. De normaal van 2020: 11,6 dagen.
Aantal dagen met matige en strenge vorst: 8 om 2.
IJsdagen: 7 op rij. De 30 jarige norm van 2000 om 2010 is 2,3 om 1,9 ijsdagen. De normaal van 2020: 1,5 dagen

KNMI: cijfers over februari (nog niet aanwezig)


Vorstdagen en matige vorst in de Winter van 2021 

Vorstdagen winter 2020/2021
Het aantal vorstdagen in de winter van 2021: 32, verdeeld over de maanden 9-11-12,  ‘de norm van 2010 om 2020 is 38 om 35.
Over november/maart zijn dat tot nu toe 42 dagen: verdeeld 2-9-11-12-8, ‘de norm 2010/2020’ is 52 / 48.
De Bilt – aantal vorstdagen per maand anno ‘de norm 2010’ is: oktober 2, november 5, december 12, januari 13, februari 13, maart 8 en april 4.
De Bilt – aantal vorstdagen per maand anno ‘de norm 2020’ is: oktober 1, november 5, december 11, januari 12, februari 12, maart 8 en april 4.
Het
koudegetal – 1 november t/m 31 maart: tot heden 36,3. Dit aantal is momenteel plaats 72 van de 120 jaar. 
Het Koudegetal voor Eelde, Twenthe, Hupsel en Nieuw Beerta: 41,5 om 49,8 om 53,6 om 42,0. Voor meer stations met koudegetallen: Site ‘Wintergek’ .
De vorstsom – 1 november t/m 31 maart: 144,1. De norm van 2010 om 2020 is 195 om 164.

Overige informatie over de winter van 2021 is opgenomen in Weeroverzicht 2021 
De Weersverwachting: actueel

Aantal vorstdagen met matige vorst vanaf 2010het aantal vorstdagen in de winter met matige vorst was 11 (norm 1981-2010), deze is nu 9 voor de norm 1991-2020
Winter 2021 had er 9 met 7 ijsdagen (+1 dag maart)
Winter 2020 had er 0, met 0 ijsdagen
Winter 2019 had er 2, met 2 ijsdagen
Winter 2018 had er 4 (+2 in maart) met 1 ijsdag (+ 2 in maart)
Winter 2017 had er 11 (+2 in november) met 5 ijsdagen
Winter 2016 had er 4 (+1 in maart) met 0 ijsdagen
Winter 2015 had er 2 met 1 ijsdag
Winter 2014 had er 0 met 0 ijsdagen
Winter 2013 had er 13 (+5 in maart) met 12 ijsdagen (+1 op 11 maart)
Winter 2012 had er 14 met 13 ijsdagen
Winter 2011 had er 17 (+1 in november) met 13 ijsdagen (+2 in november)
Winter 2010 had er 20 met 20 ijsdagen 

Bosbaan te Amsterdam, 26 januari 2017

Voor de overige informatie over de winters: Winter overzichten

IJs in Oostzee?
Koude in Nederland, kijk eerst of er sneeuw ligt in Oost- & Midden-Europa en in hoeverre de Oostzee is afgekoeld, zijn de Finse- en Botnische Golf dichtgevroren?
De Finse meteorologische dienst geeft de watertemperatuur van de Oostzee: ‘Ice conditions’