15 januari 2021

Verwachting winter 2021 – Kans op zachte winter groot   
Verwachtingen voor de winter maken blijft lastig en risicovol. Een maand vooruit kijken is al lastig, dus een voorspelling blijft een indicatie.
Verwachting opgemaakt op 10 November 2020
Kijkende naar de verschillende Europese meteorologische diensten en ook naar de verwachting van NOAA lijkt het erop dat ook de winter van 2020-2021 aan de zachte kant zal zijn in Europa, maar niet zo zacht als vorig jaar, maar die winter was dan ook super zacht. Zacht betekent niet dat er er geen korte perioden van kouder weer kunnen zijn.
Dat de kans op een zachte winter groter is komt mede door de hoge temperatuur van het water in Oostzee en Barentszzee. Zo is het water in de Oostzee en de Botnische Golf 3 graden warmer dan normaal, in de Oostzee is ze zelfs tot 12°, wat echt hoog is (23-11-2020), en jäätä (ijs) is er ook nog niet; zie de Finse pagina https://en.ilmatieteenlaitos.fi/ice-conditions. Als daar de diepvriezer niet wordt aangezet kan werkelijke kou niet uit die richting komen zolang daar geen ‘witte vloer’ aanwezig is.
Er wordt zeker geen witte Kerst verwacht (kwam uit). Ook de Enkhuizer Almanak verwacht geen strenge winter. Mogelijk dat februari kouder gaat verlopen, maar dat is nog ver weg. November wordt aan de droge en zachte kant (kwam uit), december en februari waarschijnlijk niet nat (december was wel nat) en januari verloopt waarschijnlijk wel iets te nat.
Al eerder (op de pagina ‘Elfstedentocht’) gaf ik aan dat bij ons een goede ijsvloer afhankelijk is van de periode voorafgaand aan de vorst. Als die erg zacht was is de kans op goed schaatsijs kleiner, omdat het water nog te warm is. Belangrijk is dan ook dat december niet zacht verloopt, en ook niet januari als er in februari geschaatst wil worden.
Update op 26 december: het vroor voor het eerst deze winter in Noord-Scandinavië en Noordelijk Finland (tijdelijk) meer dan 40 graden. 

————————————————————————————————————————————–

De Winter van 2021
Begin december nachtvorst, daarna zacht, januari frisser 
November was meer dan 2 graden zachter dan normaal. Eind november werd het fris met nachtvorst. In de late avond van de 29e werd het in De Bilt -3,6° en in Twente en Hupsel -5,4° om -5,5°. Op de 30e werd het -6,7° in Twente. 2020 heeft overigens over het kalenderjaar slechts 29 vorstdagen (26 is het diepte record van 2014). Op 5 december vroor het 3 graden in De Bilt, alleen het KNMI station Ell kwam aan een lager minimum van -3,7°. December had na 11 dagen 7 vorstdagen, welke een redelijk aantal is, zeker als je kijkt naar de laatste 30 jaar. Hupsel (Achterhoek) noteerde op de 10e de eerste ijsdag van deze winter, het maximum was -0,2°. Vanaf 12 december was het zacht en redelijk nat. De dag voor de Kerst werd het frisser, mogelijk dat er af en toe sneeuw gaat vallen tussen 28 december en de 1e week van januari. Nachtvorst kwam voor op de 1e Kerstdag.

Winter 2021 voorlopig zacht, januari mogelijk vrij koud 
Nog geen sprake van de schaatsen uit het vet. Januari wordt wel kouder dan normaal en mogelijk wordt het echt koud in de 3e helft van januari.

Gegevens over de winter 2021 (tot 15 januari) 
De zon scheen tot nu toe ongeveer 64 uur. De norm van 2010 om 2020: 198 om 211 uur.
De somberste winter is die van 1979 met 108 uur. Landelijk scheen deze gemiddeld — uur tegenover de norm van 2010 en 2020: 197 / 218 uur.
In De Bilt viel tot nu toe ongeveer 135 mm, tegenover de norm van 2010 en 2020: 208 om 216 mm. Gemiddeld over het land viel in de winter — mm, tegenover de norm van 2010 en 2020: 191 om 197 mm.
De temperatuur: zeer voorlopige indicatie 3,8° tegenover de norm van 2010 om 2020: 3,4° om 3,9°.
Het laagste minimum voor de winter ligt op -5,3° te Twenthe op 14 januari 2021, Eindhoven noteerde -5,0° op 9 januari 2021.
Vorstdagen: momenteel na de 15e januari 15. De 30 jarige norm van 2000 om 2010 is 38 om 38 vorstdagen. De normaal van 2020: 35 dagen.
IJsdagen: tot nu toe 0. Alleen Hupsel (Achterhoek) over de KNMI stations noteerde 1 ijsdag op de 10e december, het maximum was -0,2°.
De 30 jarige norm van 1990: 10,1, die van 2000: 8,2, die van 2010: 7,2 en die 2020: 5,9 dagen.
Het laagste minimum voor de winter in december in De Bilt was -3,0° op 5 december en -4,5° op 9 januari.
Het laagste minimum in de winter is -5,0° op 9 januari 2021 in Eindhoven. De 30 jarige normaal van 2020 in De Bilt: -9,3°.

De winter van 2021 tot januari (overzicht op 1 februari 2021)

 

 

De winters tot die van 2020, met de nieuwe 30 jarige norm van 2020 

December 2020 : somber en zacht
Een vrij wisselvallige en redelijk frisse start met weinig zon. Het vroor licht tijdens verschillende nachten (7 op de eerste 11 nachten). Hupsel noteerde een ijsdag op de 10e, met een maximum van -0,2°. Het etmaal gemiddelde lag die dag in het zuidoostelijke deel van het land (m.u.v. Zuid-Limburg) iets onder nul. Vanaf 12 december werd het zacht en wisselvallig. Op de 21e regende het over lange tijd, in De Bilt viel meer dan 20 mm. Ook de 23e was nat, in het noorden van het land viel tot ongeveer 30 mm. Op de 24e was het vooral nat in midden Nederland, Wijk aan Zee kwam aan meer dan 22 mm.
Vanaf de dag voor de Kerst werd het frisser en vroor het kortstondig licht in de late avond van 1e Kerstdag.
Zeer wisselvallig was het op 27 december met af en toe perioden met regen. Een omvangrijk laag (Bella), met in de bovenlucht erg koude lucht, zakte vanuit Groenland af naar West-Europa. De luchtdruk daalde van 1016 hPa op de 26e naar 978 hPa in de ochtend van de 27e in De bilt. Het waaide dan ook stevig, tot windkracht 9 langs de kust met windstoten tot ongeveer 100 km/uur, met pieken tot 117 km/uur. Omdat de wind in de zuid tot zuidwesthoek zat was het niet koud, ook omdat de zeewatertemperatuur nog vrij hoog is. De vraag is wat er daarna zal gebeuren begin 2021. Mogelijk wordt het kouder als de luchtdruk boven zuid(west)-Europa laag blijft (de restanten van Bella zich daar vestigt) en de luchtdruk boven Scandinavië stijgt, waardoor de wind krimpt naar een meer (noord) oostelijke richting. Het is afwachten, het kan nog alle kanten op, mogelijk blijft het ‘kwakkelen’ tussen wel of geen vorst in januari.  

De gegevens van de maand december 2020 
Temperatuur: 5,52° tegenover ‘de norm van 2010 om 2020’ van 3,7° om 4,23°.
Er was een kleine kans dat 2020 zelfs het warmste jaar zou worden vanaf 1706 als het eind december vrij warm zou blijven, maar dat zat er net niet in.
Neerslag: ongeveer 106,9 mm tegenover de norm van 2010 om 2020 met 76 om 83,8 mm. Het gemiddelde over het land viel — mm tegen een langjarig gemiddelde van 80 mm.
Het regende veel in De Bilt, normaal regent het ongeveer 71 uur (9,5% van de tijd). 2020 kwam aan meer dan 115 uur (15%). In 1993 regende het ongeveer 163 uur.
De zon scheen 42,4 uur tegenover de norm van 2010 om 2020 met 49 om 55,5 uur.
De zon scheen deze maand gemiddeld over het land circa — uur terwijl het langjarig gemiddelde 49 uur is. December had 9 zonloze dagen (normaal is 13 zonloze dagen, waarbij de normaal voor 2020 momenteel op 11,4 staat).
Vorstdagen: 9. De 30 jarige norm van 2000 om 2010 is 11,8 om 13,0 (*) vorstdagen. De normaal van 2020 staat momenteel op 11,2 dagen.
IJsdagen: 0. De 30 jarige norm van 2000 om 2010 is 1,9 om 2,4 (*) ijsdagen. De normaal van 2020 staat momenteel op 1,8 dagen.
(*) In december 2010 waren er 29 vorstdagen en 12 ijsdagen. Dit was dan ook de laatste maand waarbij het etmaalgemiddelde lager was dan 0 graden, namelijk -1,1°. 

Januari 2021: waarschijnlijk frisser dan normaal
Het jaar begon met rustig weer met af en toe zon en met minima/maxima meest tussen -1 en +5°. Het laagste minimum in de winter is -3,5° op 1 januari 2021. De eerste decade was fris en somber, maar echt niet koud, ’s nachts vroor het niet of nauwelijks en overdag was het rond 3 graden. In De Bilt waren vanaf 2 januari 6 zonloze dagen op rij en op 7 en 8 januari viel er sneeuw in het zuidoosten van het land, waar het op hoger geleden gebieden wit werd, tot ongeveer tot 10 cm. Na enkele frisse nachten rond 9 januari werd het tijdelijk zachter. Op de 9e lag het etmaal gemiddelde op veel plaatsen voor het eerst deze winter onder nul, ook in De Bilt. Het koudegetal in De Bilt was geen nul meer. De temperatuur schommelde de 2e week van januari, na enkele zachte dagen volgden van 14 tot 17 januari enkele frisse dagen (kans op sneeuw), waarna het waarschijnlijk weer zachter wordt. Eindelijk vroor het stevig in Scandinavië en Oost-Europa, maar deze kou komt/kwam (voorlopig) niet onze kant op.  In de ochtend van de 14e werd het -5,3° te Twenthe, welke momenteel het laagste minimum is voor de winter.  

De gegevens van de maand januari 2021 (tot de 15e)
Temperatuur: voorlopige indicatie 2,8° (er is een grote spreiding), tegenover de norm van 2010 en 2020: 3,1° om 3,6°.
Neerslag: ongeveer 28 mm, tegenover de norm van 2010 en 2020: 69,6 om 70,8 mm, landelijk — mm tegenover 67 om 66 mm normaal.
Zonneschijn: ongeveer 21 uur, tegenover de norm van 2010 en 2020: 62,3 / 66,6 uur. Landelijk — uur tegenover 62 om 68 uur normaal.
Vorstdagen: tot de 15e: 6. De 30 jarige norm van 2000 om 2010 is 13,0 om 12,8 vorstdagen. De normaal van 2020: 12 dagen.
IJsdagen: -. De 30 jarige norm van 2000 om 2010 is 3,9 om 3,3 ijsdagen. De normaal van 2020: 2,6 dagen.
KNMI: cijfers over januari ( nog niet aanwezig)

Februari 2021  — 
——–
     

De gegevens van de maand februari 2021 
De temperatuur -,-° , tegenover de norm van 2010 en 2020: 3,3° / 3,9°.
Neerslag: — mm, tegenover de norm van 2010 en 2020: 56,1 / 63,1 mm, landelijk — mm tegenover 52 om 55 mm normaal.
Zonneschijn met — uur, tegenover de norm van 2010 en 2020: 86,4 / 89,6 uur, landelijk — uur tegenover 82 om 91 uur normaal.
Vorstdagen: -. De 30 jarige norm van 2000 om 2010 is 13,2 om 12,8 vorstdagen. De normaal van 2020: 11,6 dagen.
IJsdagen: -. De 30 jarige norm van 2000 om 2010 is 2,3 om 1,9 ijsdagen. De normaal van 2020: 1,5 dagen

KNMI: cijfers over februari (nog niet aanwezig)


Vorstdagen en matige vorst in de Winter van 2021 

Vorstdagen winter 2020/2021
Het aantal vorstdagen in de winter van 2021 staat op 15: verdeeld over de maanden 9-6-0,  ‘de norm 2010/2020’ is 38 / 35.
Over november/maart zijn dat tot nu toe 17 dagen: verdeeld 2-9-6-0-0, ‘de norm 2010/2020’ is 52 / 48.
De Bilt – aantal vorstdagen per maand anno ‘de norm 2010’ is: oktober 2, november 5, december 12, januari 13, februari 13, maart 8 en april 4.
De Bilt – aantal vorstdagen per maand anno ‘de norm 2020’ is: oktober 1, november 5, december 11, januari 12, februari 12, maart 8 en april 4.
Het
koudegetal – 1 november t/m 31 maart: tot nu toe 0,6.
Het Koudegetal voor Twente en Hupsel na 14 januari: 0,7 om 1,5. Eindhoven om Ell: 1,4 om 2,4. Voor meer stations met koudegetallen: Site ‘Wintergek’ .
De vorstsom – 1 november t/m 31 maart: tot nu toe, 14 januari: 35,4 (tot de 15e voorlopig 36,3). De norm van 2010 om 2020 is 195 om 164.

Overige informatie over de winter van 2021 is opgenomen in Weeroverzicht 2021 
De Weersverwachting: actueel

Aantal vorstdagen met matige vorst vanaf 2010het aantal vorstdagen in de winter met matige vorst was 11 (norm 1981-2010), deze is nu 9 voor de norm 1991-2020
Winter 2021 heeft er nog 0, met 0 ijsdagen
Winter 2020 had er 0, met 0 ijsdagen
Winter 2019 had er 2, met 2 ijsdagen
Winter 2018 had er 4 (+2 in maart) met 1 ijsdag (+ 2 in maart)
Winter 2017 had er 11 (+2 in november) met 5 ijsdagen
Winter 2016 had er 4 (+1 in maart) met 0 ijsdagen
Winter 2015 had er 2 met 1 ijsdag
Winter 2014 had er 0 met 0 ijsdagen
Winter 2013 had er 13 (+5 in maart) met 12 ijsdagen (+1 op 11 maart)
Winter 2012 had er 14 met 13 ijsdagen
Winter 2011 had er 17 (+1 in november) met 13 ijsdagen (+2 in november)
Winter 2010 had er 20 met 20 ijsdagen 

Bosbaan te Amsterdam, 26 januari 2017

Voor de overige informatie over de winters: Winter overzichten

IJs in Oostzee?
Koude in Nederland, kijk eerst of er sneeuw ligt in Oost- & Midden-Europa en in hoeverre de Oostzee is afgekoeld, zijn de Finse- en Botnische Golf dichtgevroren?
De Finse meteorologische dienst geeft de watertemperatuur van de Oostzee: ‘Ice conditions’